Ekstremite uzatma ve rekonstrüksiyon teknikleri, kemik kayıplarının yerine konması ve deformite dediğimiz eğriliklerin düzeltilmesi, kaynamayan kırıkların kaynatılması gibi pek çok problemin tedavisinde kullanılmaktadır. Prensip olarak ve genellikle yöntem sirküler dediğimiz çember şeklindeki cihazlarla uygulanmakla beraber, bazen monolateral dediğimiz tek yanlı cihazlar da kullanılmaktadır.

a) Yöntem uygulanmadan önce, her iki bacağın pelvisden (leğen kemiği) topuğa kadar içerecek şekilde uzun bacak röntgenleri çekilmelidir. Bu röntgenler üzerinde ameliyat öncesi, ilgili ekstremitenin (uzvun) planlaması yapılarak eğriliğin “nasıl ve kemiğin neresinden” düzeltileceği belirlenir. Ayrıca yine bu röntgenler yardımıyla, iki bacak arasında ne kadar uzunluk farkı olduğu ve ne kadar uzatma yapılması gerektiği saptanır.

b) Hastanın röntgen üzerinde ameliyat planlaması yapıldıktan sonra, kullanılacak olan frame (ameliyat cihazı) hastanın boyuna ve bacak kalınlığına göre uygun ölçüler seçilerek hazırlanır. Frame bacağından geçirilerek röntgen çekilir. Bu şekilde hazırlanan cihazın uygun olup olmadığı belirlenir.

c) Ameliyat sırasında, önceden hazırlanmış frame vida ve teller yardımıyla kemiğe tespit edilir. Bundan sonra yaklaşık 2 cm’lik bir insizyon (kesi) ile osteotomi dediğimiz kemik kesme işlemi yapılır. Bu şekilde, neredeyse hiç kanama olmadan ve çok küçük yaralar ile ameliyat tamamlanmış olur ki; buna minimal invazif (az hasarlı) ameliyat tekniği denir.

d) Ameliyat sonrası, kesilen kemik bölgesindeki kemik hücrelerinin işleme hazır hale gelmesi için (latent dönem), genellikle 1 hafta beklenir. Daha sonra cihaz üzerindeki yardımcı elemanlarla kemik uzatılır veya eğrilik düzeltilir. Bu işlem, ameliyat niteliğine göre değişmekle beraber yaklaşık 2-3 ay sürebilir. Hastanın damar ve sinir gibi hayati yapılarının zarar görmemesi için, güvenli düzeltme ritmi uygulanır ki; genellikle yardımcı elemanlar günde 4 defa bir tam tur çevrilir.

 

Hastalar genellikle ameliyat sonrası ertesi gün koltuk değneği yardımıyla yürütülür. Hastalara ameliyat sonrası 1.gün rehabilitasyon başlanır. Amaç, eklem hareket açıklığını korumak, kontraktür dediğimiz kas sertliklerini önlemek ve kas tonusunu normal tutmaktır. Hastalar 5-7 günlük hastanedeki bu ilk rehabilitasyon ve cihaza uyum süreci sonunda taburcu edilirler. Bu süreç kemik kaynayana ve cihaz çıkarılana kadar evlerinde veya işyerlerinde devam eder.

Kemiğin olgunlaşması ve cihazın çıkarılması

Hastalar 2-3 haftada bir poliklinik kontrollerine gelirler. Bu muayenede, cihazın bakımı ve tel/vidaların ciltteki durumu kontrol edilir. Tel ve vida bakımı hastalara her kontrolde tekrar öğretilir. Ayrıca çekilen röntgende kemiğin durumu kontrol edilir.

Eğrilik düzeltme ameliyatı yapılmışsa, genellikle 3 ayda kemik olgunlaşır ve cihaz çıkarılır. Eğer uzatma işlemi yapılıyorsa, tedavi süresi genellikle uzatılacak her bir cm için yaklaşık 1.5 ay olarak hesaplanır. Örnek olarak; bir kemiği 5 cm uzatmayı planlamışsak, toplam tedavi süremiz yaklaşık 7.5 aydır. Ancak bu süre; hastanın yaşı, genel vücut sağlığı ve kemik kalitesine göre farklılık gösterir. Özellikle sigara kullanılması bu süreyi çok uzatmaktadır. Cihaz çıkarıldıktan sonra, kemiğin tam güçlenebilmesi için, yaklaşık 1-2 ay süreyle alçı veya plastik cihaz (breys) kullandırılır.

 

İlizarov cerrahisi basit görünmekle beraber, ehil ellerde yapılmadığında ve yöntem iyi uygulanmadığında, sonuç hüsran olmaktadır. Gerek ameliyat sırasında gerekse tedavi süresince Dr.İlizarov tarafından ortaya konan ilkelere uyulmadığında, komplikasyon dediğimiz hem hekim hem de hasta için üzücü problemlerle karşılaşılmaktadır.

Bu ameliyatlar, yöntemin iyi bilindiği ve uygulandığı merkezlerde ehil ortopedistler tarafından yapılmalıdır.

Hasta bu ameliyatın fayda ve zararları, olası problemleri hakkında bilgilendirilmeli ve bu ameliyata uyum sağlayamayacağı düşünülüyorsa, başka bir yöntem tercih edilmelidir.

Hasta başta tel/vida ve cihaz bakımını çok iyi yapmalı, doktoru tarafından verilen önerileri tam olarak yerine getirmelidir. Tel/vida bakımı %70 saf alkol veya %10 Betadin solüsyonları ve steril gazlı bez kullanılarak her gün yapılmalıdır. Bu materyallerin etrafında kızarıklık, akıntı ve yarada büyüme gibi enfeksiyon belirtileri görüldüğünde en kısa sürede ameliyatı yapan doktora görünmelidir.

Özellikle sigara kullanılması yeni kemiğin oluşumu ve olgunlaşmasını geciktirdiğinden kesinlikle sigara kullanılmamalıdır. Sigarayı bırakamayacak hastalarda başka bir yöntem tercih edilmelidir. Bunun dışında, hastalar genel vücut sağlığına gereken özeni göstermeli ve doktorunun önerdiği beslenme rejimine dikkat etmelidir.